Nội quán thì tự biết mình

Chúng ta có thật sự hiểu rõ bản thân như mình tưởng hay không? Chúng ta lại phải chăng xác định chắc chắn rằng mình hiểu rõ? Khi chúng ta cố gắng chứng minh bản thân với người khác, kỳ thực liệu có phải là chứng minh cho chính mình thấy chăng? Khi chúng ta vì lời đánh giá của người khác mà ra sức biện bác, liệu có phải là nói cho chính mình nghe chăng?

Nội quán (*) thì tự biết mình, tự biết mình thì tự nhiên hiểu rõ, tự nhiên hiểu rõ thì không tranh cãi đúng sai, an nhiên như thường (khi gặp tình huống không thuận lợi hoặc hiện tượng khác thường), như như bất động (**).

Chú thích:

(*) Nội quán (Vipassana): là một trong những phương pháp tu thiền cổ xưa nhất của Ấn Độ. Nội quán là quan sát như thực, tức quan sát bộ mặt thật sự của sự vật, nó là một quá trình thông qua quan sát tự thân để tịnh hóa thân tâm.

(**) Như như bất động: Hình như đang động, lại hình như bất động, giữa động và bất động không có ranh giới rõ ràng. Chỉ trạng thái bình tĩnh của tâm những người tu hành thành công, khi họ đối mặt tất thảy sự vật, trên tâm lý hoàn toàn lấy tùy duyên và bình tĩnh để ứng đối.

(Trát-tây-lạp-mẫu Đa-đa)

Sự phản nghịch dịu dàng nhất

Chỉ mong tôi có thể luôn luôn nhắc nhở bản thân: Những gì tôi nhìn thấy nhiều hơn những gì tôi hiểu được; những thứ tôi không nhìn thấy nhiều hơn những thứ tôi nhìn thấy. Mọi phê phán giản đơn thô bạo chỉ chẳng qua là sự phê phán của tôi đối với ảnh chiếu tự tâm mà thôi.

Chỉ mong tôi có thể thường xuyên nhận ra: Khi tôi cảm thấy người khác không tốt, rất nhiều lúc chỉ là vì họ và tôi khác nhau. Không nên xem mình là đáp án tiêu chuẩn, toan trắc nghiệm độ sinh động của thế gian này.

Bởi vì thấu triệt rằng thế giới rộng lớn và đa dạng, đồng thời nhận biết rằng cái tôi hạn chế và hẹp hòi, do đó cho phép mình không hiểu người khác, cũng cho phép họ không hiểu mình; thế nên không định ngự trị ý chí của người khác, cũng không dễ dàng đặt mình vào hệ thống đánh giá mà họ đặt ra – Đây đại khái chính là nỗi cô độc tự do nhất, sự phản nghịch dịu dàng nhất.

(Trát-tây-lạp-mẫu Đa-đa)

Thiếu niên Thiếu niên

Thiếu niên
Thiếu niên người vẫn trẻ trung như xưa chăng?
Lúc tóc ta đã lốm đốm bạc màu

Thiếu niên
Thiếu niên người cứ an nhiên bất động chăng?
Khi đời ta từng phiêu bạt rất lâu

Thiếu niên
Thiếu niên người còn tin tưởng tốt đẹp chăng?
Nơi cửa hẹp thói đời ta hành tẩu

Thiếu niên
Người không thể già đi
Không thể
Người phải kiên cường ở lại trên bờ năm tháng

Tất thảy những gì nặng nề, lưu lạc và hư vọng
Hãy để mình ta bươn chải, cưu mang
Còn người
Chỉ cần khoác tấm áo trắng cho ánh dương chiếu sáng
Người phải mỉm cười xán lạn
Đợi ta toàn thân gió bụi
Trở về đón nhận, dịu dàng.

(Trát-tây-lạp-mẫu Đa-đa)

Nhân quả biết

Con ta, thấy con thu xếp hành trang, con muốn đi đến phương nào? Con đi, ta đương nhiên không ngăn cản con, ngược lại, ta sẽ trông nom con - ở mọi khoảnh khắc, mọi ngóc ngách. Nhưng trước khi con buộc yên ngựa, hãy tới bên chân ta, ngồi yên, lặng lẽ, nghe ta nói thêm một lần.

Con ta, bên ngoài chính là nhân gian khói lửa, ta không có thất bảo cho con hưởng dụng, thậm chí không đúc một thanh trường kiếm hộ thân cho con, song ta có một câu nói tặng con, ghi nhớ nó, con sẽ vô địch.

Con ta, phải trái của nhân gian không giống như tóc đen trong bơ, thấy được rõ ràng; nó là tuyết đọng lâu năm của núi tuyết, từ lâu đã nén thành băng cứng, nung cũng không tan chảy, cắt cũng không đứt đoạn.

Nếu có người hiểu lầm con, hãy mỉm cười giải thích, đừng dùng tư thái biện bác. Con xem gió cứ quất vào đống đá mani, nhưng đá chẳng hề cự nự, chỉ âm thầm kiên trì. Nếu y không muốn nghe con giải thích, hãy mỉm cười trầm mặc, nên tin rằng rất nhiều lời không nhất thiết phải nói, vì nhân quả đã biết.

Nếu có người đố kỵ con, hãy ưu nhã giữ khoảng cách, đừng dùng tư thái khiêu khích. Con xem chim sẻ cứ ghen ghét chim ưng, song chim ưng chẳng hề để bụng, chỉ bay đi xa tít. Nếu y khăng khăng đến gần con, hãy bình tĩnh chờ đợi, nên tin rằng rất nhiều việc ắt phải xảy ra, con không khống chế nổi, nhưng nhân quả sẽ biết.

Nếu có người làm tổn thương con, hãy thông minh né tránh, đừng dùng tư thái quyết đấu. Con xem thợ săn cứ đuổi bắt sư tử tuyết, thế mà sư tử tuyết chẳng hề đánh trả, chỉ nương ánh trăng lững thững đến đầu vách núi không ai tới được. Nếu y đã làm tổn thương con, đừng toan tính trả thù, cần hiểu con không phải là phán quan công chính, nên làm sao hoàn trả, nhân quả biết.

Nếu có người thương yêu con, hãy thản nhiên tiếp nhận, không cần tư thái khiêm tốn. Con xem ánh dương chiếu rọi sen tuyết, sen tuyết chẳng hề từ chối, dùng toàn bộ sinh mệnh để nở rộ. Nếu yêu con là sở tại của tất cả niềm vui trong hết thảy năm tháng của người ấy, thế thì lẽ đương nhiên được yêu mới là sự khảng khái lớn nhất của con, đừng so đo đậm nhạt, nặng nhẹ, thật giả, nhân quả tự nhiên sẽ biết.

Con ta, đi thôi, lên ngựa, nhớ lời ta. Từ nay cho đến khi chứng đạo quả bồ đề, tâm của ta và con mãi luôn ở bên nhau.

(Trác-tây-lạp-mẫu Đa-đa)

Có lẽ bạn không hề nhận biết chính bạn

Nếu có thể tiếp thu mình cũng không hoàn mỹ, thì không cần bận rộn tô điểm; nếu có thể thừa nhận mình không hề vĩ đại, thì không cần gấp gáp chứng minh; nếu có thể buông bỏ các kiểu thành kiến của mình, thì không cần ồn ào phản bác; nếu có thể không bận tâm người khác nhìn mình ra sao, thì không cần khóc lóc khiếu nại; nếu có thể chậm nửa nhịp, tĩnh nửa khắc, cúi nửa đầu, thì có thể luôn luôn mỉm cười.

Nhất định phải tìm cơ hội đến một nơi hoàn toàn chẳng có ai quen biết bạn, để ý bạn, đòi hỏi bạn.

Chẳng ai quen biết bạn, là thời khắc tốt nhất để bạn bắt đầu nhận biết bản thân; chẳng ai để ý bạn, là cơ hội tốt nhất để bạn bắt đầu chăm sóc bản thân; chẳng ai đòi hỏi bạn, bạn mới có không gian xem xét nhu cầu chân thực của chính mình.

(Trác-tây-lạp-mẫu Đa-đa)

Không nói yêu anh

Trừ phi linh lan
Không nguyện hé nở bên đường anh đi qua
Nếu không
Em không nói

Trừ phi ánh trăng
Không còn quanh quẩn trong rượu anh hâm nóng
Nếu không
Em không nói

Trừ phi ngón tay
Không thể lòng vòng trên sách anh từng đọc
Nếu không
Em không nói

Trừ phi
Anh thoáng trông đã nhìn thấu em
Nếu không
Em không nói

(Trác-tây-lạp-mẫu Đa-đa)

Tìm

Em không biết em đã làm gì
Nhưng em khát vọng
Được tha thứ

Em không biết em đã nói gì
Nhưng em khát vọng
Được lắng nghe

Em không biết em đã đi đâu
Nhưng em khát vọng
Được theo gót

Em không biết em sẽ về đâu
Nhưng em khát vọng
Được dẫn dắt

Em không biết em đang tìm gì
Nhưng em hy vọng
Là anh

(Trát-tây-lạp-mẫu Đa-đa)