Thử nghĩ về mình của mười năm sau

Trước mười tám tuổi, tôi là một người không biết mình muốn gì, lúc đó hàng ngày tôi cứ theo bạn học hát hò, khiêu vũ trong trường nghệ thuật Chiết Giang. Thi thoảng có đạo diễn đến tìm tôi đóng phim, tôi bèn rất hưng phấn đi quay, bất kể vai diễn cỏn con thế nào.

Nếu không có lần trò chuyện đó của thầy giáo với tôi, thế thì có lẽ mãi đến hôm nay, vẫn chẳng có người nào biết Châu Tấn là ai. 

Đó là một ngày của tháng 5 năm 1993, thầy Triệu dạy tôi môn chuyên ngành đột nhiên tìm tôi trò chuyện: “Châu Tấn, em có thể nói cho thầy biết dự định của em đối với tương lai không?”

Tôi ngớ ra. Tôi không rõ sao thầy thình lình hỏi tôi vấn đề nghiêm túc như vậy, càng không biết nên trả lời thế nào.

Thầy hỏi tôi: “Em hài lòng với cuộc sống hiện tại chứ?” Tôi lắc đầu.

Thầy cười: “Nếu không hài lòng chứng tỏ em vẫn còn thuốc chữa. Hiện giờ em thử nghĩ xem, mười năm sau em sẽ như thế nào?”

Giọng nói của thầy rất nhẹ nhàng, nhưng rơi vào cõi lòng tôi lại biến thành nặng trĩu. Trong đầu tôi lập tức bắt đầu gió giục mây vần. Trầm mặc hồi lâu, tôi nhìn mắt thầy, chợt nói một cách rất kiên định: “Em mong rằng mình của mười năm sau trở thành nữ diễn viên xuất sắc nhất, đồng thời có thể phát hành một album nhạc thuộc về mình.”

Thầy hỏi tôi: “Em xác định rồi chứ?”

Tôi chầm chậm cắn chặt môi trả lời: “Yes”, mà còn kéo dài giọng.

Thầy nói tiếp: “Tốt, nếu em xác định rồi, chúng ta hãy đem mục tiêu này tính ngược trở lại. Mười năm sau, em 28 tuổi, lúc đó em là một ngôi sao lớn nổi tiếng khắp nửa vòm trời, đồng thời đã ra một album.”

“Thế thì lúc em 27 tuổi, ngoài nhận đóng các thể loại phim của các đạo diễn khác nhau, chắc chắn còn phải có một tác phẩm âm nhạc hoàn chỉnh, có thể đưa cho rất nhiều rất nhiều công ty đĩa hát nghe, đúng không?”

“Lúc 25 tuổi, trên sự nghiệp diễn xuất em phải không ngừng học tập và suy ngẫm. Ngoài ra về phương diện âm nhạc nhất định phải có tác phẩm rất hay bắt đầu thu âm.”

“23 tuổi phải tiếp nhận các kiểu bồi dưỡng và huấn luyện, bao gồm về âm nhạc và về hình thể.”

“Lúc 20 tuổi phải bắt đầu soạn nhạc, viết lời. Về phương diện diễn xuất phải nhận đóng vai diễn lớn một chút.”

Lời thầy nói rất thoải mái, nhưng tôi lại cảm thấy một nỗi sợ hãi. Suy luận tiếp như thế, tôi nên lập tức bắt tay chuẩn bị vì lý tưởng của mình, thế nhưng hiện giờ tôi lại chẳng biết gì cả, chưa từng nghĩ gì cả, vẫn vô cùng đắc ý với những vai diễn như tiểu nha hoàn tiểu vũ nữ. Tôi cảm thấy có một áp lực lớn mạnh đột nhiên nhắm mình ập tới.

Thầy bình tĩnh cười nói: “Châu Tấn, em là một mầm non tốt, nhưng em thiếu quy hoạch về nhân sinh, tản mạn và hỗn loạn. Thầy hy vọng lúc rảnh rỗi em có thể thử nghĩ về mình của mười năm sau, rốt cuộc muốn sống cuộc sống ra sao, rốt cuộc muốn thực hiện mục tiêu thế nào. Nếu em đã xác định mục tiêu, thế thì mong rằng em bắt đầu làm ngay từ bây giờ.”

Một năm sau, tôi đã tốt nghiệp trường nghệ thuật, bắt đầu từ hôm ấy lời thầy dạy vẫn luôn khắc sâu nơi đáy lòng tôi: thử nghĩ về mình của mười năm sau. Đúng thế, khi tôi ý thức được đây là một vấn đề, tôi phát hiện cả con người tôi đều đã thức tỉnh.

Sau khi tốt nghiệp, tôi bận rộn nhận đóng các bộ phim truyền hình đủ thể loại. Tôi trước sau ghi nhớ, mười năm sau tôi phải là ngôi sao thành công nhất, do đó tôi bắt đầu rất nghiêm túc chọn lọc vai diễn. Sau đó tôi đã quay “Lúc ấy hoa nở”, đã quay “Đại Minh Cung Từ”, tôi dần dần được mọi người đón nhận, cũng từ từ nếm được niềm vui của thành công.

Tháng 4 năm 2003, vừa khéo tròn mười năm sau cuộc trò chuyện giữa thầy giáo và tôi, tôi không biết đây là ngẫu nhiên hay tất nhiên, tôi thật sự đã có album đầu tiên thuộc về mình - “Mùa hè”. Kỳ thực bạn cũng giống như tôi vậy. Nếu bạn có thể kịp thời hỏi bản thân một câu: “Mười năm sau mình sẽ như thế nào?”, bạn sẽ phát hiện, cuộc đời của bạn sẽ bất tri bất giác phát sinh biến hóa. Thời khắc nghĩ về mình của mười năm sau, bạn sẽ càng đi càng gần về phía mộng tưởng của mình.

(Châu Tấn)

Chim và Tổ

Trong một vùng sa mạc hoang vu không người có một gốc cây già đã chết khô, đầu cành có một tổ chim đơn sơ, trong tổ có một con chim quanh năm suốt tháng nhịn đói chịu khát, gian nan qua ngày.

Một hôm, sa mạc nổi bão cát, gốc cây khô ấy bị nhổ bật cả rễ lên cuốn đi.

Để tìm kiếm nơi ẩn thân mới, con chim đáng thương này buộc phải bay mấy trăm cây số, cuối cùng đã phát hiện một ốc đảo. Trên ốc đảo sông nhỏ róc rách, cây xanh râm mát, quả ngọt lúc lỉu.

Nếu gốc cây khô ấy trong sa mạc vẫn tồn tại, con chim này có lẽ mãi mãi cũng sẽ không muốn thay đổi cuộc sống vốn có của mình.

(Lý Đông Mai)

Lá bay đến mùa xuân và hoa nở ở trong lòng

Mùa thu, một chiếc lá vàng rụng xuống khỏi ngọn cây, bị gió thổi, nhởn nhơ bay lượn trên không trung.

“Mẹ ơi, nó muốn bay đến đâu?” Bé gái hỏi.

“Mùa xuân.” Mẹ đáp.

“Mùa xuân?”

Mùa xuân đã đến, bé gái chỉ một chiếc lá non vừa nhú ra, hỏi: “Mẹ ơi, nó từ đâu đến?”

“Mùa thu.”

“Mùa thu?”

“Đúng. Con còn nhớ chiếc lá vàng rơi xuống ấy không?”

“Dạ nhớ.” Bé gái dứt lời, lại chỉ một đóa hoa tươi nở rộ, hỏi: “Mẹ ơi, nếu hoa cứ nở tiếp thế này, cuối cùng nó sẽ nở thành dạng nào nhỉ?”

“Quả.”

“Nếu nó là một đóa hoa không kết quả thì sao?”

“Thế thì nở vào trong lòng mọi người.”

“Vì sao?”

“Vì phàm là thứ đã từng đẹp đẽ, mọi người đều sẽ để tâm ghi nhớ nó.” Mẹ nói.

(Hoàng Tiểu Bình)

Nhân quả biết

Con ta, thấy con thu xếp hành trang, con muốn đi đến phương nào? Con đi, ta đương nhiên không ngăn cản con, ngược lại, ta sẽ trông nom con - ở mọi khoảnh khắc, mọi ngóc ngách. Nhưng trước khi con buộc yên ngựa, hãy tới bên chân ta, ngồi yên, lặng lẽ, nghe ta nói thêm một lần.

Con ta, bên ngoài chính là nhân gian khói lửa, ta không có thất bảo cho con hưởng dụng, thậm chí không đúc một thanh trường kiếm hộ thân cho con, song ta có một câu nói tặng con, ghi nhớ nó, con sẽ vô địch.

Con ta, phải trái của nhân gian không giống như tóc đen trong bơ, thấy được rõ ràng; nó là tuyết đọng lâu năm của núi tuyết, từ lâu đã nén thành băng cứng, nung cũng không tan chảy, cắt cũng không đứt đoạn.

Nếu có người hiểu lầm con, hãy mỉm cười giải thích, đừng dùng tư thái biện bác. Con xem gió cứ quất vào đống đá mani, nhưng đá chẳng hề cự nự, chỉ âm thầm kiên trì. Nếu y không muốn nghe con giải thích, hãy mỉm cười trầm mặc, nên tin rằng rất nhiều lời không nhất thiết phải nói, vì nhân quả đã biết.

Nếu có người đố kỵ con, hãy ưu nhã giữ khoảng cách, đừng dùng tư thái khiêu khích. Con xem chim sẻ cứ ghen ghét chim ưng, song chim ưng chẳng hề để bụng, chỉ bay đi xa tít. Nếu y khăng khăng đến gần con, hãy bình tĩnh chờ đợi, nên tin rằng rất nhiều việc ắt phải xảy ra, con không khống chế nổi, nhưng nhân quả sẽ biết.

Nếu có người làm tổn thương con, hãy thông minh né tránh, đừng dùng tư thái quyết đấu. Con xem thợ săn cứ đuổi bắt sư tử tuyết, thế mà sư tử tuyết chẳng hề đánh trả, chỉ nương ánh trăng lững thững đến đầu vách núi không ai tới được. Nếu y đã làm tổn thương con, đừng toan tính trả thù, cần hiểu con không phải là phán quan công chính, nên làm sao hoàn trả, nhân quả biết.

Nếu có người thương yêu con, hãy thản nhiên tiếp nhận, không cần tư thái khiêm tốn. Con xem ánh dương chiếu rọi sen tuyết, sen tuyết chẳng hề từ chối, dùng toàn bộ sinh mệnh để nở rộ. Nếu yêu con là sở tại của tất cả niềm vui trong hết thảy năm tháng của người ấy, thế thì lẽ đương nhiên được yêu mới là sự khảng khái lớn nhất của con, đừng so đo đậm nhạt, nặng nhẹ, thật giả, nhân quả tự nhiên sẽ biết.

Con ta, đi thôi, lên ngựa, nhớ lời ta. Từ nay cho đến khi chứng đạo quả bồ đề, tâm của ta và con mãi luôn ở bên nhau.

(Trác-tây-lạp-mẫu Đa-đa)

Ấm lạnh

Rất nhiều lúc, tình người ấm lạnh, là vì chỉ có thể làm được như vậy.

Ai nấy có gia đình và công việc cần chăm lo, thường ngày hóa đơn bay đến tới tấp, làm được thu chi cân bằng, thông thường đã mồ hôi đầm đìa.

Đãi bôi với sếp, đồng nghiệp, bạn bè thân thích, gắng hết sức vẹn toàn mọi mặt, cần phải có biết bao tinh lực, vì vậy khi bạn bè di dân, sếp tổng về hưu, đồng nghiệp cũ thất ý, nếu chúng ta thăm hỏi không chu đáo, xin thông cảm thứ lỗi cho.

Đồng thời, chúng ta cũng phải thể tất cho người khác, làm sao có thể yêu cầu thân bằng cố hữu mỗi tuần viết một lá thư gửi đến bờ bên kia của Thái Bình Dương.

Bận rộn các việc lặt vặt tới mức không thở nổi, chỉ riêng đưa đón con đi học đã phải đi về bốn lần, đôi lúc cơ thể không khỏi có chút đau ốm, gượng cười bảo: “Làm đến trắng mắt ra.”

Mọi việc của bạn cũ phương xa đều thương mà chẳng giúp được gì, tin vui, chỉ biết mừng vì may mắn; chuyện buồn, chẳng qua than thở một tiếng.

Người ở bờ bên kia đám cưới, sinh con, mắc bệnh, thậm chí qua đời, đều quá đỗi xa xôi, thế nhưng từng lời nói cử chỉ năm xưa vẫn rành rành trước mắt, ghi mãi trong lòng.

Thi thoảng cùng bạn bè ở đây nhắc đến những chuyện trước kia, mọi người đều cúi đầu mỉm cười, dần dà muốn khóc, tuy rằng thông tin phát triển, nhưng có chút ít còn hơn không, sao bằng mặt đối mặt, nụ cười đáp lại nụ cười.

Đừng nói trả lời thư, có lúc ngay cả xem thư cũng phải đợi đến khi đêm khuya người vắng mới có thể đọc kỹ, bỗng chợt ngẩng đầu, nhìn thấy một vầng trăng sáng, ánh trăng bàng bạc tuôn chảy xuống đất, mong rằng mọi người đang ngắm cùng một vầng trăng.

(Diệc Thư)

Con đường vòng không đi không được

Ở ngã rẽ của tuổi thanh xuân, từng có một con đường nhỏ như ẩn như hiện, vẫy gọi tôi.

Mẹ ngăn tôi lại: “Không thể đi con đường đó.”

Tôi không tin.

“Mẹ đã từ con đường đó đi tới đây, con còn có gì không tin?”

“Nếu mẹ có thể từ con đường đó đi tới đây, vì sao con không thể?”

“Mẹ không muốn để con đi đường vòng.”

“Nhưng con thích, vả lại con chả sợ.”

Mẹ xót xa nhìn tôi hồi lâu, rồi thở dài: “Thôi được, con bé bướng bỉnh này, con đường đó rất khó đi, dọc đường cẩn thận!”

Sau khi lên đường, tôi phát hiện mẹ không gạt tôi, đó quả thật là con đường vòng, tôi va vấp, ngã lộn nhào, có lúc va đến vỡ đầu chảy máu, song tôi không dừng bước, cuối cùng đã đi qua.

Lúc ngồi xuống nghỉ xả hơi, tôi nhìn thấy một người bạn, đương nhiên rất trẻ, đang đứng ở ngã đường năm ấy của tôi, tôi không nhịn nổi gào lên: “Không thể đi con đường đó.”

(Trương Ái Linh)

Đám cưới và Đám tang

Hai sự kiện lớn của đời người - đám cưới và đám tang, thực ra có rất nhiều điểm chung: khách mời của gia chủ đều là cùng một tốp người, ai nấy đều phải “làm chuyện ơn nghĩa”.

Hôm trước lễ động quan của người chết, thân bằng quyến thuộc sẽ ở lại linh đường, bầu bạn anh ta trải qua một ngày cuối cùng trước khi xuống mồ yên nghỉ. Hôm trước lễ thành hôn của chú rể, huynh đệ chiến hữu sẽ kề vai sát cánh cùng anh ta tận hưởng một ngày cuối cùng làm người tự do.

Trong đám cưới, điều bất ngờ nhất là chẳng thấy cô dâu chú rể. Trong đám tang, điều bất ngờ nhất là chẳng thấy người chết.

Trong đám cưới có thể lâm trận rút lui. Trong đám tang tuyệt đối không thể. 　

Trong đám tang, chúng ta không bị ép chụp ảnh chung với gia chủ.

Trong đám cưới, có người vui cười, có người buồn khóc - bao gồm bố mẹ cô dâu chú rể, tình địch và những cô nàng than thân trách phận. Trong đám tang, cũng có kẻ buồn khóc, có kẻ vui cười - kẻ thừa kế tài sản kếch xù của người chết.

Trong đám cưới, chúng ta hay hỏi người khác: “Bao giờ đến lượt cậu?” Trong đám tang không hỏi như thế được. Cùng lắm chỉ có thể hỏi: “Bao giờ đến lượt mình?”

Trong đám cưới, trai gái đôi bên thề non hẹn biển. Trong đám tang, chúng ta mới vỡ lẽ ra rằng, thề non hẹn biển chẳng thể nào địch nổi cái chết.

(Trương Tiểu Nhàn)